Στον Πειραιά γράφτηκαν μερικά απο τα σπουδαιότερα ρεμπέτικα και το καλοκαίρι του 1934 δημιουργήθηκε η σπουδαία ρεμπέτικη κομπανία “η Τετράς του Πειραιως”, αποτελούμενη από 4 εκ των σπουδαιότερων ρεμπετων , τον Μάρκο Βαμβακάρη , Γιώργο Μπάτη, Ανέστη Δελιά και Στράτο Πουγιουμτζή.
Προερχόμενοι απο διαφορετικές περιοχές και περιβάλλοντα , μπορούσαν όμως συλλογικά να αποτελούν μια μικρογραφία των ανθρώπων της φτώχειας και του μόχθου.
Η πρώτη τους εμφάνιση ως μουσικό σχήμα έγινε στο Κερατσίνι και έθεσε τις βάσεις για το πειραιώτικο ρεμπέτικο όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Εν συνεχεία έκανα συχνά εμφανίσεις στην Μάντρα του Σαραντόπουλου , στην Ανάσταση του Πειραιά.
Με την δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά το 1936, επιβάλλεται τακτική λογοκρισίας στους στίχους των ρεμπέτικων τραγουδιών και έτσι οι στίχοι προσαρμόζονται σε νέα δεδομένα, αφήνοντας κατα μέρους τις καταχρήσεις, τους τεκέδες και ότι άλλο μπορεί να φαινόταν προκλητικό.
Η τετράδα αυτή των σπουδαίων μουσικών, άλλαξε τα δεδομένα για το λαικό τραγούδι, παρουσιάζοντας ένα νέα στυλ, μεταμφιεσμένο με τα βιώματα των ερμηνευτών του.
Στίχοι πιο σκληροί, μιλούν για την απελπισία, τον καημό, τις καταχρήσεις, την φτώχεια, τον έρωτα, την ξενιτιά .
Το “πειραιώτικο” στυλ, πρόκειται να επηρεάσει γενιές και γενιές που θα ακολουθήσουν και να εμπνεύσει πληθώρα δημιουργών.
ΜΑΡΚΟΣ ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ
Γεννημένος στις 10 Μαιου του 1905 στην Σύρο, ο Μαρκος βαμβακάρης αποτέλεσε έναν απο τους σπουδαιότερους Έλληνες μουσικούς.
Στα 15 του, λόγω οικονομικών δυσκολιών, άφησε την Συρο, μετακομίζοντας στον Πειραιά όπου και ακολούθησε διάφορα επαγγέλματα.
Ανάμεσα στην δουλειά ως λιμενεργάτης, φορτοεκφορτωτής, και εκδορέας στα Σφαγεια Πειραιώς, βρήκε την αληθινή του αγάπη για το τραγούδι, ακούγοντας πρώτη φορά μπουζούκι απο τον Νίκο Αιβαλιώτη, που όπως είπε και ο ίδιος του άλλαξε την ζωή, κάνοντας τον “Πατριάρχη” του ρεμπέτικου τραγουδιού όπως θεωρείται απο πολλούς.
Η περίοδος πριν τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν αυτή που έδωσε τους περισσότερους καρπούς, καθώς τότε έγραψε πολλές μουσικές επιτυχίες όπως η “Φραγκοσυριανή” (1935).
Απεβίωσε στις 8 Φεβρουαρίου του 1972 (66 ετών στην Αθήνα.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΤΗΣ
Ο Γιωργος Μπατής γεννήθηκε το 1885 στα Μέθανα και στα 8 του χρόνια μετακόμισε με την οικογένεια του στον Πειραιά.
Πριν ασχοληθεί επαγγελματικά με την μουσική, απασχολήθηκε με κάθε λογής εργασία: πλανόδιος πωλητής φαρμάκων και οδοντίατρος, ενεχυροδανειστής και επιχειρηματίας, καθώς άνοιξε τον γνωστό καφενέ “Ζωρζ Μπατέ” , που έγινε πυρήνας του ρεμπέτικου τραγουδιού.
Την δεκαετία του ‘30 είναι που μαζί με τους άλλους 3, έφτιαξαν την μουσική τους κομπανία και τότε ακολούθησε επαγγελματικά τον δρόμο της μουσικής δημιουργίας.
Πέθανε το 1967 στον Πειραιά, και θάφτηκε με τον μπαγλαμά του, όπως είχε ζήτηση ήδη ο ίδιος όσο ήταν εν ζωή
AΝΕΣΤΗΣ ΔΕΛΙΑΣ
Ο Ανέστης ή Ανέστος Δελιάς (πραγματικό του όνομα ήταν Αναστάσιος Δέλλιος) γεννήθηκε το 1912 στην Σμύρνη και μετακόμισε το 1920 με την οικογένεια του στην Δραπετσώνα.
Από μικρή ηλικια είχε μουσική παιδεία, μπουζουκι όμως έμαθε το 1930.
Κατά εκείνη την περίοδο, που δημιουργήθηκε και η Τετράδα του Πειραιά, ο Ανέστος, παρουσίασε τα πρώτα του κομμάτια στο κοινό, τα οποία αργότερα αποτέλεσαν κομμάτι της δισκογραφίας του.
Αν και λόγω συγκυριών η όπως η λογοκρισία του μεταξά, η κατοχή και οι καταχρήσεις, η δισκογραφία του δεν είναι εκτεταμένη, συνεχίζει να θεωρείται ένας απο τους σπουδαιότερους ρεμπέτες των εποχών.
Ο γνωστός ρεμπέτης δεν είχε όμως ιδανική κατάληξη, καθώς εμπλεκόμενος με καταχρήσεις, εξορίστηκε το 1938 στην Ιω ως τοξικομανής. Πέθανε το 1944 στην νεαρή ηλικία των 32 ετών, απο υπερβολική δόση ηρωίνης.
Όταν βρήκαν το άψυχο σώμα του, κρατούσε στα χέρια του το μπουζούκι του.
ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗΣ
Ο ρεμπέτης Στράτος Πουγιουμτζής, γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1904 και πριν απο την Μικρασιατική Καταστροφή, αποδήμησε στον Πειραιά.
Αγαπούσε απο μικρός την μουσική και το τραγούδι, και ήρθε σε επαφή με το ρεμπέτικο όταν γνώρισε τους άλλους τρεις.
Ο ίδιος αποτέλεσε και τον κύριο τραγουδιστή του μουσικού σχήματος που δημιούργησαν. Ερμηνεύει τα τραγούδια όλων των μελών της κομπανίας και στα πρώτα χρόνια των ηχογραφήσεων των Πειραιωτών, συμμετέχει σε όλες τις ηχογραφήσει, ακόμα και όταν δεν τραγουδούσε.
Την δεκετία του 1930 (κατα τα μέσα) η φωνή του είναι πλέον τόσο ξακουστή που στους δίσκους αναφέρεται πλέον μόνο με το μικρό του όνομα.
Στην συνέχεια, συναναστρέφεται και συνεργάζεται με γνωστούς καλλιτέχνες όπως ο Βαγγέλης Παπάζογλου, Βασίλης Τσιτσάνης, Γιώργος Ζαμπέτας.
Την τελευταία του πνοή θα αφήσει το 1971 στην Νέα Υορκη, 67 ετών, μετά απο μια μακροχρόνια και σπουδαία καριέρα.